‘Kadınların sanata ilgisi, toplumun duygusal ve estetik yönünü güçlendirir’

Hat sanatçısı Zehra Demiral için yazı sadece bir iletişim aracı değil aynı zamanda bir güzellik de taşıyor. ‘Hiç bitmeyen bir yolculuk’ olarak ifade ettiği hat sanatıyla her harfi incelikle işleyip bir mücevhere dönüştürüyor ve aynı zamanda kültürel mirasımızı da gelecek nesillere ulaştırıyor: “Bu sanatın gelecek kuşaklara aktarılması, kimliğimizin ve tarihimizin bir parçasını korumamızı sağlıyor.” Sanatla ilgilenmenin insanları geliştirdiğine değinen Demiral, “Özellikle kadınların sanata olan ilgisi, toplumun duygusal ve estetik yönünü güçlendirir” diyor.

 

Röportaj: DENİZ DALLI

Zehra Hanım, Dişi Business’in Kültürel Miras sayfalarına hoş geldiniz. Sohbetimize sizi tanıyarak başlayalım izninizle; okuyucularımıza kendinizle ilgili neler söylersiniz?

Merhaba. Ben 1981 yılında Sinop’ta dünyaya gelen bir sanatseverim. Sanatla ilgilenmeye resimle başladım. Bu ilgim eğitim, hayatım boyunca devam etti. Daha sonra İstanbul’da yaşamaya başladım. İstanbul gibi tarihi ve kültürel bir şehirde yaşıyor olmak sanata olan bakış açımı değiştirdi ve geliştirdi. Bir kadın olarak sanat ve kültürel mirasımızda ben de var olmak istedim. Bunun için de kendime en yakın bulduğum hat sanatını seçtim.

Hat sanatçısı Zehra Demiral

Hat sanatına merakınız nerede başladı, nasıl gelişti?

Sanata olan asıl tutkum ve yolculuğum 2005 yılında başladı. O yıl çok değerli hocam Emine Şirvan Hanımefendi ile tanıştım ve hat sanatının inceliklerini öğrenmeye başladım. İlk olarak yazının sadece bir iletişim aracı olmasının ötesinde bir güzellik taşıdığını fark ettim. O ince çizgiler, kıvrımlar ve detaylar, bir harfin bir kelimenin nasıl bir sanat eserine dönüşebileceğini gösteriyordu. Sevgili hocamla 2012 yılına kadar hat meşkimi tamamladım. Ve sülüs, nesih yazı çeşitlerinden icazetimi aldım. Hâlâ kendisiyle ihtisas derslerine devam etmekteyim. Ve bu yolculuk hiç bitmeyecek gibi görünüyor.

“Anlamayana ömrü günlük anlayana bir ömürlük” demişsiniz bir eserinizin paylaşımının altına. Hat sanatı sizin için ne ifade ediyor?

“Anlamayana ömrü günlük, anlayana bir ömürlük” sözü, benim için gerçekten derin bir anlam taşıyor. Bu söz eserlerin içerdiği anlamların sadece anlamayı gözetenler için değerli olduğunu vurguluyor. Bir eserin yüzüne bakarak anlamakla içerdiği yazının manasını kavramak arasında büyük fark var. Bu söz aynı zamanda öğrenme ve anlama sürecinin hayat boyu devam ettiğini hatırlatıyor. Hat sanatının öğrenilmesi gerçekten de uzun bir süreç. Ustaların gözetiminde yıllarca süren bir eğitim, sabır ve özenden oluşuyor. Sanatçı bu eğitim sonucunda her harfi incelikle işler ve bir mücevhere dönüştürür. Sonuç olarak hat sanatı benim için estetikle anlamın buluştuğu bir dünya. “Anlamayana ömrü günlük, anlayana bir ömürlük” sözü hat sanatının ruhuna da uygun düşüyor. Çünkü bu sanatı anlamak ve takdir etmek için bir ömre ihtiyaç var gibi geliyor bana.

Eserleriniz nerelerde sergileniyor? Onları sergilendikleri yerlerde gördüğünüzde neler hissediyorsunuz?

Eserlerime sergiler, galeriler, çeşitli sanat etkinlikleri, kültürel etkinlikler ve bunların yanı sıra sanatsever dostlarımızın evlerinde yer veriliyor. Eserlerimi sergilendiği yerlerde görmek her defasında benim için özel ve duygusal bir deneyim oluyor. Bir yandan heyecan verici bir deneyim bir yandan da içsel bir gurur kaynağı. Yazılarımı gördüğümde öncelikle bir tür bağlılık ve tanıdıklık hissiyle karşılaşıyorum. Bir eserin ortaya çıkması oldukça uzun bir süreç. Onun için harcanan zaman, verilen emek eserle bir bağ kurulmasına neden oluyor. Bağlılık ve tanıdıklık hissi de buradan geliyor. Ona baktığımda tasarım için gösterdiğim çaba, ölçülü ve kurallara uygun bir yazı için göstermiş olduğum özeni görüyorum. Sanki bir parçamın dışa vurumu gibi. Aynı zamanda bir kişinin yazımı incelediğinde gözlerinde beliren zevki ve duygusal tepkilerini görmek sanata insanlar arasında bir bağın kurulduğunu hissettiriyor. Bu da sanatın gerçek gücünü ortaya koyuyor.

Bu sanatın genç temsilcilerinden birisiniz. Sanatın yeni nesil arasında tercih edilmesi için neler yapıyorsunuz? Kültürel mirasımız olan bu sanatın gelecek kuşaklara aktarılması neden önemli?

Sanatın genç nesil arasında tercih edilmesi ve özellikle kültürel mirasımızın gelecek kuşaklara aktarılması benim için büyük bir misyon. Öncelikle öğrencilerimle atölye çalışmaları yapıyorum. Bu sayede onların eline kalem alarak bu sanatı deneyimlemelerini sağlıyorum. Derslerimiz öğrencilere hat sanatının temellerini öğrenmek için bir fırsat sunuyor. Ayrıca derslere devam ederlerse pratik deneyim kazanmalarına yardımcı oluyor. Bu derslerin yarı sıra sosyal medya platformunu kullanıyorum. Bu platformda eserlerimi paylaşarak daha geniş bir kitleye ulaşabiliyorum. Günümüzde sosyal medyanın insanlar arasındaki etkileşimini düşünürsek, ortak bir alanda buluşmaları oldukça kolay oluyor. Ben de bundan, elimden geldiğince faydalanmaya çalışıyorum. Çünkü bu sanatın gelecek kuşaklara aktarılması, kimliğimizin ve tarihimizin bir parçasını korumamızı sağlıyor. Geçmişten gelen bu mirası bir kadın olarak devralarak gelecek kuşaklara taşımak ve onlara aktarmak değerlerimizi yaşatmamızı sağlıyor. Ayrıca bu mirası modern zamanlara adapte etmek, geçmişle gelecek arasında köprüler kurmamıza yardımcı oluyor. Kısacası, genç neslin bu sanata ilgi göstermesi benim için çok değerli. Bu sadece sanatın geleceği için değil aynı zamanda kültürel zenginliğimizin sürdürülmesi için de önemli bir adımdır.

Hat sanatçısı olmak için hangi yetilere sahip olmak gerekir?

Hat sanatçısı olmak için birkaç önemli yeti ve özellik gereklidir. Bunlar, sanatın inceliklerini anlamak ve bu sanat dalında başarılı olabilmek için önemlidir.

Sabit bir sabır ve özveri Hat sanatı, detaylı ve zaman alıcı bir süreçtir. Tek bir harf veya kelime üzerinde saatler harcamak gerekebilir. Bu yüzden sabır ve özveri, hat sanatçısının en önemli özelliklerinden biridir. Estetik duygu harf ve kelimeleri bir araya getirirken estetik duygu gereklidir. İyi bir kompozisyon yeteneği ve estetik anlayışı, eserlerin güzelliğini artırır.

El becerisi el yazısı, hat sanatında temel bir özelliktir. El yazınızın düzgün ve estetik olması, eserlerinizi güzel bir şekilde ifade etmenizi sağlar.

Dikkat ve detaylara duyarlılık Hat sanatında her bir çizgi ve nokta önemlidir. Detaylara dikkat etmek ve ince ayrıntıları fark etmek, başarılı bir hat sanatçısı için hayati önem taşır.

Öğrenmeye açık olma Hat sanatı geleneksel bir sanat dalıdır ve sürekli olarak yeni şeyler öğrenmeye açık olmak önemlidir. Farklı stilleri öğrenmek, ustalardan ders almak ve kendini geliştirmek, hat sanatçısının yolculuğunun bir parçasıdır.

Tasarım yeteneği Hat sanatında yazıları düzenlemek ve kompozisyonları oluşturmak, tasarım yeteneği gerektirir. Harf ve kelimelerin nasıl yerleştirileceğini düşünme yeteneği, eserlerin estetik ve anlamlı olmasını sağlar.

Yaratıcılık ve özgünlük Hat sanatı, sadece mevcut kalıpları takip etmek değil, aynı zamanda kendi tarzınızı ve özgünlüğünüzü ifade etmekle ilgilidir. Yaratıcılık, eserlerinizi diğerlerinden ayırmanızı sağlar. Sonuç olarak, hat sanatçısı olmak için estetik duygu, el becerisi, sabır, detaylara duyarlılık ve özgünlük gibi özelliklere sahip olmak gereklidir. Ancak bu yetenekler sürekli çalışma ve öğrenmeyle geliştirilebilir. Her bir eser, yeni bir deneyim ve öğrenme fırsatıdır.

Hat sanatını bugün icra edenlerle Selçuklu-Osmanlı döneminde icra edenler arasında nasıl bir fark var? O dönemlerdeki çizgilerle bu yeni dönemdeki çizgiler arasında nasıl farklar var?

Selçuklu-Osmanlı dönemlerindeki hat sanatı ile günümüzdeki hat sanatı arasında bazı belirgin farklar bulunmaktadır. Bu farklar hem estetik hem de teknik açıdan ortaya çıkar. Ancak her iki dönemde de hat sanatı, büyük bir özenle icra edilen bir ifade biçimi olarak öne çıkar.

Stil ve estetik farklılıklar Selçuklu-Osmanlı dönemlerindeki hat sanatı daha geleneksel ve özgün bir tarza sahipti. Arapça yazılar, ince ve karmaşık detaylarla süslenirdi. Bu dönemlerdeki hat sanatı, genellikle camilerdeki kitabelerde ve el yazmalarında kullanılırdı. Günümüzdeki hat sanatında ise daha modern ve minimalist bir yaklaşım görülebilir. Eserler daha sade ve net çizgilerle oluşturulabilirken, farklı stiller ve kişisel yorumlar daha fazla öne çıkabilir.

Teknik gelişmeler Günümüzde teknolojik gelişmeler, hat sanatının icrasını da etkiledi. Özellikle dijital araçlar sayesinde daha hızlı ve hassas çizgiler oluşturmak mümkün hale geldi. Ancak bu teknolojik gelişmelere rağmen, geleneksel el yazısı ve kalemiyle yapılan hat sanatı da değerini koruyor.

İçerik ve anlam değişiklikleri Selçuklu-Osmanlı dönemlerindeki hat eserlerinde genellikle dini metinler, ayetler veya şiirler yer alırdı. Günümüzdeki hat sanatında ise içerik daha geniş bir yelpazede olabilir. Hem dini hem de dünyevi metinler, anlamlı sözler veya tasarım amaçlı yazılar hat sanatçıları tarafından işlenebilir.

Kullanım amaçları Selçuklu-Osmanlı dönemlerindeki hat sanatı daha çok camilerde, medreselerde ve el yazmalarında kullanılırdı. Günümüzde ise hat sanatı daha geniş bir yelpazede kullanılıyor. Sergiler, etkinlikler, kişisel tasarımlar ve hatta dijital medya gibi alanlarda da hat sanatı kullanılıyor. Bireysel yorum ve ifade Günümüzde hat sanatçıları, eserlerine daha fazla bireysel yorum ve ifade katabilir. Geleneksel dönemlerde ise daha çok belirli stil ve formların takip edildiği görülür.

Bu farklar, hat sanatının zaman içinde nasıl evrildiğini ve farklı dönemlerde nasıl bir anlam taşıdığını gösterir. Ancak unutulmamalıdır ki, her iki dönemde de hat sanatı, derin anlamları ifade eden, özgün ve özenle işlenmiş bir sanat dalı olarak öne çıkar.

Hat sanatı, kitabın içerisinde diğer sanatlarla birlikteydi; minyatür, ebru, tezhip… Sizce onlarla birlikte mi güzel yoksa onlardan ayrıldığında tek başına mı güzel?

Bu soruyu cevaplarken samimiyetle ifade etmek isterim ki, hat sanatı tek başına veya diğer geleneksel sanatlarla birlikte sunulduğunda da aynı güzellik ve anlamı taşıyabilir. Her iki durumda da hat sanatı, kendine özgü derinliği ve estetiği ile insanları etkilemeye devam eder. Tek başına hat sanatı, o sanatın özgün yapısını ve inceliklerini daha net bir şekilde ortaya koyma fırsatı sunar. Harfler ve kelimeler, boş bir sayfada hat sanatçısının elinden çıkan çizgilerle ifade edilir ve izleyiciye direkt olarak o sanatın güzelliklerini sunar. Bu durumda, hat sanatının özgün nitelikleri daha belirgin hale gelir ancak aynı zamanda hat sanatı, diğer geleneksel sanatlarla birleştiğinde de farklı bir zenginlik ve derinlik kazanabilir. Minyatür, ebru, tezhip gibi sanatlarla birlikte kullanıldığında, eserler daha kapsamlı ve çok katmanlı bir estetik sunabilir. Bu tür kombinasyonlar, bir eserin farklı yönlerini vurgulayarak izleyiciye daha zengin bir deneyim yaşatır.

Sonuç olarak, hat sanatı tek başına veya diğer geleneksel sanatlarla birlikte sunulduğunda da aynı güzellik ve anlamı taşır. Her iki durumda da hat sanatının özgünlüğü, estetiği ve anlamı öne çıkar. Önemli olan, hangi şekilde sunulursa sunulsun, bu sanatın derinliğini ve zenginliğini keşfetmek ve anlamaktır.

Hat sanatına ve diğer kültürel mirasımız olan sanatlara ilgi duyanlara mesajınızla sohbetimizi tamamlayalım, neler söylersiniz?

Sanata ve özellikle hat sanatına ilgi duyan sevgili arkadaşlar, öncelikle, sanata olan bu derin ilginizi ve özellikle hat sanatı gibi kültürel miraslarımıza duyduğunuz özel ilgiyi takdir etmek istiyorum. Sanat, insanlığın en güzel ifade biçimlerinden biridir ve kültürel miraslarımız da bu zenginliğin bir parçasını oluşturur. Özellikle hat sanatı, harflerin ve kelimelerin estetikle buluştuğu, anlamın güzellikle ifade edildiği nadide bir sanat dalıdır. Bu sanat, sadece gözleri değil, ruhu da besler. Hat sanatıyla uğraşmak, geçmişle bir köprü kurmak anlamına gelirken, aynı zamanda da geleceğe bir miras bırakmak demektir. Bu sanatın incelikleriyle uğraşarak, hem kendi iç dünyanızı zenginleştirir hem de gelecek nesiller için değerli bir iz bırakırsınız. Özellikle kadınların sanata olan ilgisi, toplumun duygusal ve estetik yönünü güçlendirir. Sanatla uğraşmak, yaratıcılığı besler, özgüveni artırır ve içsel bir huzur sağlar. Hat sanatının zarafeti ve estetiği, kadınların bu alandaki yeteneklerini ve duyarlılıklarını daha da öne çıkarır. Unutmayın ki, sanatla ilgilenmek sadece bir aktivite değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıdır. Eğer sanata olan bu ilgiyi içtenlikle taşıyorsanız, kendinizi güzel bir yolculuğun içinde bulacaksınız. Sanat, sizin ifade biçiminiz olacak ve sizi her adımda destekleyecektir. Sizleri sanatın büyülü dünyasında ve özellikle hat sanatının zarif detaylarının içinde görmek beni mutlu eder. Bu alanlarda ilerlerken, sadece kendi yeteneklerinizi değil, aynı zamanda kültürel mirasımızı da yaşatmış olacaksınız.

Keyifli ve ilham verici bir sanat yolculuğu dilerim…

Manşet

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

spot_img

SON HABERLER