İşe ara vermek de yeniden başlamak da her kadının hakkı

Özlem Hanım sohbetimize hoş geldiniz. Röportajımıza sizi tanıyarak başlayalım. Bir röportajınızda meraklı ve tutkulu biri olduğunuzu ifade etmiştiniz. Merak ve tutku duygusu sizde nasıl değişimlere yol açtı? Bu iki kavramın bir insanın hayatına etkileri nasıl olur sizce?

Merhabalar, çok teşekkür ederim. Ben gerçekten öncelikle meraklı bir kişiyim. Bu özelliğim hem işte hem özel hayatımda baskın. Yeni bir kavram, yeni bir iş, yeni bir yöntem ya da yeni bir yemek, yeni bir yazar, yeni bir şehir önüme çıktığında hemen içimde bir şey yanmaya başlıyor. Araştırmaya başlıyorum. Soruyorum, soruşturuyorum, noktaları birleştiriyorum.  Öğrendiklerimden ya da keşfettiklerimden bir kısmı daha çok ilgimi çeker ve içimdeki bir tutkuyu tetiklerse daha da derine gidiyorum. Bu da beni genelde daha geniş alanlara taşıyor. Müthiş keyif alıyorum. Bu süreç içinde en kritiği merakla tutkuyu diri tutarken odağını da korumak tabii. Yoksa bu kadar kapsamlı yeniliklerin art arda geldiği dünyada tamamen kaybolmak da mümkün. Odağımı da yeni keşiflerimde noktaları birleştirdikten sonra kafamda referans noktaları oluşturarak sağlıyorum, biraz nerede duracağımı da biliyorum sanırım. Bana daha detayda hizmet edeceğini düşündüğüm zaman hızlıca o kaynaklara geri dönüyorum.

YenidenBiz Derneği Yönetim Kurulu Başkanısınız. Burada tamamen gönüllü olarak çalışıyorsunuz. Dernekle ilgili sorulara geçmeden önce, şu anda neler yapıyorsunuz? Okuyucularımızla paylaşır mısınız?

Şu anda Mey Diageo’nun Finans ve Dijital Transformasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısıyım. Endüstri Mühendisliği eğitimi aldıktan sonra iş ekonomisi alanında yüksek lisans yaptım. Kariyerimin en başında aktif bir şekilde ürün ve üretim planlaması yaptım, sonrasında şirket içi görev değişimleri ile finans alanına kaydım. Finans yolculuğumda merakım beni daha geniş alanlara taşıdı, dijital transformasyon da bunlardan biri. Keyifle öğrenip, uygulamalarda öncü olmayı seviyorum. Hızlı tüketim (Procter&Gamble, MeyDiageo), teknoloji (Philips, Mobiliz), hızlı perakende (Koton), kimya (Ak-Kim Kimya) ve finans (ÜnlüCo) sektörlerinde görev yaptım, yapıyorum. Türkiye, Avrupa ve Orta Doğu’da çalıştım. Çok sayıda global projeyi de yönettim, yönetiyorum. Kadınların iş hayatında eşit temsilini sağlayabilmek adına kapsamlı çalışıyorum. Yönetim Kurulunda Kadın Derneği’nin ilk mezunlarından biriyim. Şu anda ÜnlüCo’da Bağımsız Yönetim Kurulu üyesiyim. 

Gestalt koçuyum. Gönüllü olarak gençlere ve kadınlara mentorluk ve koçluk yapıyorum. Yakın zamanda yine gönüllü olarak şiddeti ebeveynleri erken dönemde eğiterek çözmeyi hedefleyen Günyüzü Derneği kurucularından oldum.

YenidenBiz Derneği, işe ara vermiş olan kadınların yeniden iş yaşamına kazandırmayı hedefliyor kısaca ifade edersek. Neden böyle bir dernek kurdunuz? Sizin de ara verip yeniden döndüğünüz bir işiniz oldu mu? Bunu deneyimlediniz mi?

Kadın ve erkekler iş hayatına neredeyse eşit sayıda başlıyorlar. Ancak yıllar içinde kadın temsili oldukça azalıyor. Yönetim kurulu seviyesinde (o da büyük emeklerle) yüzde 17’ler seviyesine geliyor. Burada önemli sebeplerden biri hayat döngüsü içinde kadınların biraz da sosyal şartlanma ile iş hayatının değişik dönemlerinde ara kullanma ihtiyacı. Bir kez ayrıldığında da geri gelmek zor oluyor. İngilizce’de buna ‘leaky pipe’ (kaçırgan boru) diyorlar. Çevrenize bakarsanız bu, maalesef, hem Türkiye’de hem de dünyada çokça yaşanan bir durum. Biz de bundan hareket ettik.

Çalışmalarına 2013 yılında bir platform olarak başlayan YenidenBiz, 2014 yılı sonundan beri faaliyetlerine dernek olarak devam ediyor. 2014 yılında, “Hazineleri gün ışığına çıkarmak” için çıktığımız yolumuza, her yıl daha da güçlenerek devam ediyoruz. Kadınlar işe dönebilsin diye Yönetim Kurulumuz, Danışma Kurulumuz, 100’den fazla gönüllümüz, kurumsal üyelerimiz, sponsor ve destekçilerimiz ile çok çalışıyor, çok emek veriyoruz.

Amacımız iş hayatına altı aydan uzun süre ara vermiş, eğitimli ve deneyimli kadınları iş hayatına hazırlamak ve farklı iş modelleriyle iş hayatına kazandırmak. Ayrıca bu konuda farkındalık yaratmak ve fikir önderliği yapmak suretiyle Türkiye’nin ekonomik gelişimine ivme kazandırmayı hedefliyoruz.

Benim YenidenBiz adayları tarzında bir aram olmadı. Ancak ailevi sebeplerle  Türkiye dışına taşınmadan çok seyahatle yürüttüğüm çok uluslu iş hayatımı yine ailevi sebeplerle bırakıp kendi işimi yapmayı düşündüğüm bir dönem oldu. O dönem verdiğim arada kendi işimi yapmayı değerlendirdim ancak profesyonel hayatın benim için daha iyi olacağını düşünüp profesyonel hayata devam ettim. İş girişimimi hayata geçirmedim ancak sosyal girişim olarak YenidenBiz’i de aynı dönemde kurduk.

İşe yerleştirme kurumlarından farkınız nedir?

Öncelikle belirtmek isterim ki YenidenBiz bir istihdam bürosu değil ve işe yerleştirme yapmıyor. Hedefimiz adayların gelişimini desteklerken, diğer yandan da iş fırsatlarından haberdar olmalarını sağlamak. Ayrıca kurumlarda yetenekli ve deneyimli kadın adayların, işgücüne sağlayacağı artı değere yönelik farkındalığın artmasına katkıda bulunmak.

Kadınlar hangi nedenlerden dolayı ara vermek zorunda kalıyor? Herhangi bir nedene bağlı olarak işine ara veren kadınlarla ilgili bir rakam var mı elinizde?

Türkiye’de üniversite mezunu işsiz kadın sayısı yaklaşık 500 bin iken pandemi sonrasında 750 bine ulaşmış durumda. Kadınların çoğu annelik döneminde kariyerine ara veriyor. Özellikle pandemi döneminde evden çalışmayla iş-özel yaşam dengesi arasında kalan kadınlar işlerinden ayrılmak zorunda kaldı. YenidenBiz aday havuzundaki kadınların yaklaşık üçte ikisi annelik sebebiyle ara vermiş, diğerleri de yine ailevi ihtiyaçlar sebebiyle  (aile büyüklerine destek, eşle beraber farklı coğrafyalara taşınma vs.) ara vermiş. Az sayıda da olsa yorulan, biraz dinlenmek tazelenmek, yüksek lisans yapmak için ara verenler de mevcut.

Yapılan çeşitli anketlerde kadın ve erkek çalışanların yaşadığı sorunlarda en büyük farkın ev-iş dengesi, artan çalışma saatleri, psikolojik stres ve tükenmişlik olduğunu ortaya koyması açısından anlamlı.

Pandemi dönemiyle birlikte iş hayatının ve çalışma modellerinin ihtiyaçlar doğrultusunda hızla değişime uğradığını ve yeniye herkesin uyum sağlaması ve adapte olması gerektiğini de gördük. İş hayatına ara vermiş ve yeniden işe dönmek isteyen değerli kadın adaylarımız için bu ortamı pozitife çevirmenin mümkün olduğuna ve misyonumuz doğrultusunda iş hayatına ara vermenin bir hak olduğu kadar yeniden işe başlamanın da her kadının hakkı olduğuna ve desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz.

Yeniden iş hayatına dönmek isteyen kadınları en çok neler korkutuyor? Özellikle teknolojideki değişimle yabancılaştıklarını düşünüyorlar mı? Bunu aşmak için, özellikle teknoloji konusunda, neler yapıyorsunuz?

Deneyimli, donanımlı kadınlar işe ara verip gelmek istediğinde bu aslında işveren tarafından çok sorgulanıyor. İşveren yetkinliği daha az olsa bile iş hayatında aktif adayı tercih edebiliyor. Burada bir kez ara vermiş, tekrar ara verebilir değerlendirmesinin etkisi yanında acaba güncel midir korkusu da var.  Aynı çekinceler ve korkular adaylarda da var. 

Oysa özellikle son dönemdeki baş döndüren değişimle mevcut iş hayatındaki kişilerin de beceri setlerinin çok ciddi bir şekilde güncellenmesi ihtiyacı doğdu. Covid pandemisi öncesi çalışmalar 2025 yılına kadar yaklaşık 1 milyar çalışanın becerilerin güncellenmesi gerektiğini ortaya koyuyordu. Bu pandemiyle beraber daha da öne çekildi ve sayılar arttı. 

Biz de YenidenBiz olarak iş gücü gündeminde halihazırda ön planda olan yeni beceriler kazanma (reskill) ve beceri artırmayı (upskill) daha da ön plana çıkardık. YenidenBiz Akademi ile kapsamlı eğitimler veriyoruz, EMCC ile beraber yürüttüğümüz mentorluk programlarımızla mentorluk desteği veriyoruz. Eğitimlerimizle, sosyal ve kişisel becerileri geliştirmenin yanında teknik becerilere de odaklanıyoruz.  Hem dünyada hem Türkiye’de kadın temsilinin daha aşağıda olduğu fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında ve özellikle de teknoloji alanında da artarak daha fazla eğitim vermeyi planlıyoruz.

Coca-Cola içecek işbirliğiyle günümüzün iş trendi Robotic Süreç Otomasyonu eğitimi ile geleceğin iş trendi RPA Eğitimleri’ne katılan adaylarımızın yüzde 90’ı işe geri döndü. 

Ayrıca Cumhuriyet’in 100’üncü yılını kutlayacağımız bu yıl bizler için de büyük öneme sahip, bu kapsamda başladığımız ‘100. Yılda 1000 Kadın’ projesi ile Cumhuriyet’in 100’üncü yılında 1000 kadının iş hayatına geri dönmesine katkı sağlamayı ve hayatına dokunduğumuz kadın adaylarla geleceğe ilham olmayı hedefliyoruz. Eğitim ve gelişim programları, mentorluk programı, istihdam fırsatları, kurumlarla buluşmalar, staj, mülakat koçluğu ve YenidenBizFlex gibi çok değerli programlardan oluşan bu projenin en önemli ayaklarından biri ‘Teknoloji Eğitimleri’miz olacak. Bu 1000 kadının yaklaşık dörtte birini teknoloji programlarıyla donanımlandırmayı planlıyoruz.

Bu yolculuğun ilk aşamasında adaylarımız Power BI, Power Apps, QA Test Uzmanlığı ve Dijital Pazarlama programlarından birini seçerek bilgi teknolojileri alanlarında uzmanlaşacak ve teknoloji kariyerlerinde değişime adım atacaklar. 

İşe ara veren kadınların nitelikleriyle ilgili veriler var mı elinizde? Bu kadınlar işe döndüğünde nasıl bir ekonomik etki yaratır sizce?

Dünya Ekonomik Forumu- Küresel Cinsiyet Eşitsizliği 2022 Raporu (World Economic Forum- Global GenderGap 2022), Covid-19 pandemisinin cinsiyet eşitliğine kavuşma hayallerimizi 32.5 yıl erteleyeceğimizi ortaya çıkardı. WEF Global Gender 2022’ye göre cinsiyet eşitliğinin sağlanması için artık 99.5 yıl yeterli değil, şimdi artık eşitlik için132 yıla ihtiyacımız var.

Katkı olarak bakarsak eğer, gelişmemiş ülkelerde kadınlara eşit fırsatlar verilirse dünya ekonomisinde 28 trilyonluk bir ek değer yaratılabilir. 28 trilyon demek ABD ve Çin’in toplam ticareti demek. Gelişmemiş en büyük 15 ülkede kadınlara eşit fırsat verilmesi dünya ekonomisini bir Amerika ve Çin kadar artırılabiliyor.

Özellikle yönetim gücü açısından yetenekli kadınların önünün şiddetli bir biçimde açık olacağını düşünüyorum. Kadının daha sevecen, daha şefkatli, daha çok boyutlu, daha insanı düşünen birçok şeyi aynı anda yapabilme gücüne sahip yapısı yöneticilik vasıfları anlamında çok öne çıkacak. Bugün geldiğimiz noktada en büyük avantajımız kadınsı yeteneklerimiz. Bunları olabildiğince geliştirmeliyiz.

Yeniden işe dönmek isteyen ancak bu konuda yeterince cesaret gösteremeyen kadınlara tavsiyeleriniz neler olur?

Bu yıl 146 ülke kapsamında gerçekleştirilen WEF raporuna göre, işgücündeki cinsiyet farklılıklarını olumsuz etkileyen faktörler; sosyoekonomik ve teknolojik dönüşüm, ekonomik krizler ve uzun süredir devam eden yapısal engeller olarak karşımıza çıkıyor. Her geçen yıl daha fazla kadının liderlik pozisyonlarına yükseliyor olması elbette umut veren bir gelişme olarak karşımıza çıkarken, toplumsal beklentiler, işveren politikaları, yasal ortam ve kadınların bakım sorumluluğu ne yazık ki hâlâ kadın işgücü için oldukça zorlayıcı şartların devam ettiğini de gösteriyor.

Öncelikle kadınların kendilerine güvenmesine ihtiyacımız var. Kadın olmaktan vazgeçmeden iş hayatında olmaya gönüllü olmaları çok önemli. Her şeyi yapmak, süper kadın, süper anne olmak çok kolay mümkün olmuyor. Eşlerinden, aileden, partnerlerinden de destek istemek, networkleri etkin kullanmak önemliKadınları, iş hayatına aktif katılım için el kaldırmaya davet ediyorum. Bu geri dönüşün birinci şartı. Kadınların elini kaldırmasına, aday olmasına ihtiyacımız var. ‘100. Yılda 1000 Kadın’ projesiyle 1000 kadını işe döndürmeye hazırlanırken bu 1000 kadının 4’te 1’ini teknolojiyle döndürmek için Microsoft ile teknoloji eğitimlerimizi tasarlıyoruz. Tüm Türkiye’den ve dünyadan işe geri dönmek isteyen kadınları bekliyoruz. İş dünyasından, yatırımcılardan bize destek olmalarını bekliyoruz. Sürdürülebilirlik üzerinden yetkinlikler çok önem kazandı. Bu konuda da 1000 kadın projesi içinde özel yetkinlikler geliştirebilmek için çalışmalar yürütüyoruz. Gelin iş dünyası, kamu, sivil toplum örgütleri,  adaylar kol kola girelim ve iş hayatımızda bu ortak dönüşümü beraberce yapalım.

Manşet

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

spot_img

SON HABERLER